← haes zn pad

Strateeg v.s. Lapzwans

Creatief werken voor tekenaars.

strategie vs lapzwans

In dit artikel lees je:

  • Hoe ik kwam tot “strategisch tekenen”.
  • Hoe “strategisch tekenen” mijn tekeningen uiteindelijk in de weg ging zitten.
  • Hoe ik opnieuw kennis maakte met “intuïtief tekenen”.
  • Drie voornemens waarmee ik hoop “intuïtief tekenen” weer onderdeel van mijn routine te maken.
  • Suffe stripjes om dit alles te illustreren.

Gemiddelde leestijd: 8-12 min. (alleen de stripjes: 30 seconden)

Versla de lapzwans!

Toen ik besloot full time freelancer te worden, is het eerste dat ik deed, een systeem ontwerpen.
Ik las boeken als “Getting Things Done” en “The Four Hour Workweek” en talloze blogs van illustratoren en self-made men.
Het werd duidelijk dat ik nog een lange weg te gaan had. En dat er honderden technieken waren om mezelf om te vormen van lapzwans naar “succesvol entrepreneur”.

Sindsdien ben ik bezig met schema’s maken, vooruit denken en strategisch mijn tijd verdelen.
Ik maak uitgebreide to-do lijstjes met sub-to-do-taken voor alles dat ik onderneem, bijvoorbeeld:

Koffie zetten:

□ water bijvullen
□ oude filter weggooien
□ nieuw filter plaatsen
□ koffie scheppen (formule: 1w=1s)
□ aanzetten apparaat
□ wachten
□ koffie inschenken
□ koffie drinken

En zo gaat het voor al mijn projecten, hoe gedetailleerdere to-do lijstjes hoe beter (en hoe meer te strepen).
Deze manier van werken is voor veel tekenaars/illustratoren of andere kunstenaars geen tweede natuur. Creatievelingen zijn veelal lapzwansen. Ze hebben nooit geleerd om hun projecten systematisch uit te voeren. En alles wát ze er van weten, stuit ze tegen de borst, aangezien het “interumpeert met hun vrije, intuitieve geest.”

lapzwans tekenen

En – het zal je niet verbazen – deze houding beperkt zich niet tot het tekenwerk alleen. In het dagelijks leven gaan ze op dezelfde manier te werk, wat soms resulteert in bizarre taferelen:

lapzwans drinken

lapzwans betalen

Ik heb veel gelezen over de valkuilen van de lapzwans-methode.
Heel herkenbaar allemaal (zowel voor mezelf als voor sommige mensen uit mijn omgeving). Veel blogs en boeken benadrukken dan ook het belang van een systematische werkwijze. Ze hameren op regelmaat (vroeg opstaan) en het feit dat creativiteit geen black box is, maar iets dat alleen met bloed, zweet en tranen omgezet kan worden in werk dat de moeite waard is.

Zelfs Andrew Loomis, een van mijn favoriete illustratoren, zei al:

“If it’s worth painting, it’s worth planning.”

Om maar aan te geven dat het altijd de moeite is om van tevoren even na te denken over plaatsing, concept en compositie.
strategisch tekenen

 

En ook op andere vlakken in het leven kan een beetje strategie je een eind brengen:

strategisch bier halen

strategisch betalen

 

Strategie internaliseren

En ik moet zeggen, sinds ik illustraties ben gaan “plannen” is mijn werk er op voor uit gegaan. Starten met een brainstorm over de verschillende opties doet wonderen voor het eindresultaat. Verschillende kleine schetsjes, diverse manieren uitproberen om een concept te vertalen naar beeld, goed nadenken over de bladspiegel, al die dingen hebben mij (en mijn klanten) enorm geholpen.

In de schetsfase van een Superposter die ik laatst maakte, kwam “strategisch tekenen” me goed van pas. Bekijk die schetsen hier! 

Maar ook op andere gebieden kan wat meer “strategie” uitkomst bieden.
Als je merkt dat je verdrinkt in e-mails, check je mail dan voortaan éém keer per dag.
Als je merkt dat je iedere dag om zes uur gefrustreerd door de AH stuift op zoek naar avondeten, kies dan een vast moment om boodschappen te doen voor de hele weer.
Of, als je talloze uren doorbrengt op facebook, waarvan je je later afvraagt of ze je nou dichter bij de belangrijke zaken des levens hebben gebracht, overweeg dan gewoon je account op te zeggen (dit is verder materiaal voor een heel artikel op zich).

En langzaam merk ik dat de strategische aanpak in mijn natuur sluipt. Voordat ik ergens in duik, schrijf ik tegenwoordig eerst even een half a4tje met “de bedoeling” of “het gewenste resultaat’. Of als ik een aanvraag voor een boekomslag binnen krijg, experimenteer ik eerst met verschillende ideeën en probeer ik mezelf uit te dagen om niet het eerste beste idee dat in me opkomt na te jagen.

Dus je zou zeggen, hoera Huug: je hebt de lapzwans er onder!
De zoveelste overwinning voor haes!

 

De strategie valkuil

En toch, toen ik laatst wilde beginnen aan een “klein grappig tekeningetje” had ik, voordat ik het doorhad:

  • een hangmap in mijn archiefkast  gehangen
  • een excelsheet met 3 tabbladen, 14 formules én kruisverwijzingen opgezet
  • een mappenstructuur op mijn hardeschijf  ingericht.
  • drie word documenten aangemaakt
  • nog geen potloodstreep op papier gezet

Achter in mijn hoofd zei een stemmetje “hier gaat iets mis, haesje”.

 

Getekend Verslag

De volgende dag mocht ik gelukkig voor Getekend Verslag op een evenement te tekenen.
Dat wil zeggen, op een groot board live mee tekenen met alles dat er gebeurt en gezegd wordt (voor meer over Getekend Verslag, klik hier).

Dat betekent dat er eigenlijk weinig te plannen valt, omdat je nooit weet wat er precies gaat gebeuren.
Met andere woorden: mouwen opstropen, oogkleppen op en gáán!

Getekend Verslag

En hoewel dit de gemiddelde strateeg misschien doodsbenauwd zou maken, werkte het enorm bevrijdend.
Tussendoor maak je weliswaar kleine aanpassingen en stuur je een beetje bij. Maar onderweg is er domweg geen tijd om even een paar uur strategisch te overleggen.
Het maakt dat je niet anders kunt dan je overgeven aan “de flow” en gewoon moet accepteren dat het niet beter wordt dan dat het wordt.

getekendverslag_vol

Schetsboek

In de trein terug pakte ik mijn schetsboek tevoorschijn en tekende voor het eerst sinds lange tijd weer zonder te weten waar het uit zou komen.
Ik realiseerde me dat er zo wordt gehamerd op planning en strategie bij kunstenaars, omdat ze over het algemeen types zijn die nog nooit een Excel sheet hebben geopend. Of vaak de toepasbaarheid van hun werk uit het oog verliezen.

Dan kan een beetje structuur of strategie heel verhelderend zijn en je werk(wijze) neer een nieuw niveau tillen.

Maar bijt je jezelf vast in methodes en protocollen, dan loop je het risico in de valkuil te stappen waar veel organisaties al in liggen: een mindset waarin cijfers, Excel sheets en documenten leidend (want makkelijk meetbaar) zijn. Terwijl het échte werk blijft liggen.

strategisch tekenen 2

 

Voornemens

Daarom nam ik me direct voor om voortaan veel meer tijd in te ruimen voor intuïtief tekenen. Onder andere op de volgende manieren:

1. tekenen onder tijdsdruk

Vaak merk ik tijdens het tekenen dat mijn strategische geest afdwaalt. Er komen gedachtes in me op als “hmm, als ik hier nou een postkaartenserie van zou maken” of “wow, dit zou een goed 200 pagina’s tellend stripverhaal kunnen worden”.
Deze gedachtes zijn funest voor intuïtief tekenen.
Een goede manier om ze uit te schakelen is tekenen onder (extreme) tijdsdruk.
Je moet  dan wel je hele cognitieve capaciteit aanwenden voor het tekenen zelf en er blijft weinig ruimte voor dagdromen.

2. tekenen vanuit real life

Mijn favoriete manier om te tekenen onder tijdsdruk,is mensen in publieke ruimtes tekenen.
Die blijven meestal niet langer dan 2 seconden stilstaan.
Bovendien hoef je op deze manier geen onderwerpen te kiezen, “die man met die snor” is gewoon je onderwerp.
En de hoek van waaruit je tekent is gewoon de hoek van waaruit je hem toevallig ziet.

 3. focus op vorm en materiaal

Tijdens een vergadering in je hele agenda vol kalken met een balpen.
In het vliegtuig is het enige dat je voor handen hebt de stift die toevallig nog in je rugzak zat.
De tekeningen die je op die manier maakt, maak je haast altijd gedachteloos.
Niet alleen omdat je met een half oor luistert naar wat er om je heen gebeurt (doedelen, da’s voer voor een heel apart artikel), maar ook omdat je opeens gefocust bent op het materiaal.
Doordat je nooit eerder hebt gearceerd met balpen, moet je opeens extra goed opletten hoe dat werkt.
En raak je geïntrigeerd door de lijnvoering van het ding.
En vergeet je voor je het weet iedere strategie.
Blijf jezelf uitdagen om te werken met stiften die je nog niet eerder hebt geprobeerd, of pennen en pencelen die je nog niet kent.
Ze schakelen het strategische deel van je brein vrijwel helemaal uit.

Conclusie

Hopelijk heb ik wat inzicht kunnen geven in de mogelijke valkuilen voor strategisch tekenen. Dat betekent niet dat strategisch tekenen niet de moeite waard is. Het betekent alleen dat een van mijn valkuilen is dat ik me graag verlies in processen (en excelsheets) met als risico dat ik vergeet om …gewoon te tekenen.
Misschien dat ik binnenkort nog iets meer uitweid over hoe je juist méér strategie in je (teken)werk aan kunt brengen.
Voor alle lapzwansen onder jullie.

intuitief tekenen

Alle tekeningen: B2 potlood op 200 gr. Fastprint papier

(3) awesome folk have had something to say...

  • Amanda - Beantwoorden

    11 juli 2014 at 13:20

    Leuk en herkenbaar verhaal. Zodra de lapzwans naast de strateeg gaat staan ipv ertegenover, kunnen ze de beste vrienden worden!

  • Kut - Beantwoorden

    19 december 2016 at 18:33

    Saai

Please leave a Comment